Δευτέρα, 22 Μαρτίου 2010

Ο Σατανας και οι ακτινογραφιες ...

Η " Σατανερί " ειναι οπερέτα - φαντεζί σάτυρα, που γραφτηκε από τον Θ. Σακελαριδη και παρουσιάστηκε στο ελληνικό κοινο το 1930. Η υποθεση, απλή.


Η Εύα παρουσιαζεται με συγχρονη μορφη ( εκεινης της εποχης) και προσπαθει να οδηγήσει εναν ταλαιπωρο αντρα, εξουθενομενο απο τα προβληματα ( εκεινης της εποχης παλι) στην Κόλαση με υποσχεσεις για ηδονές και πραγματικη ελευθερια και εκείνος φυσικα την ακολουθεί για να περασουν απο μπροστα του δελεαστικες σκηνες ξεφρενης και οργιαστικης ζωης ... Στο παρακατω απόσπασμα ακούμε μέρος ενός απο τα τραγουδια της παραστασης με τιτλο, " Ωδή στο Σατανά ":

video


Ειναι δυστυχώς γεγονος πως αν σημερα ένα τετοιο ελληνικο τραγουδι γραφοταν και ακουγόταν στο ραδιοφωνο ή στην τηλεοραση, παπάδες, τραγουδιάρες, ρεπορτερ, βυζια, κωλοι, χτενισματα, οπαδοι της ελευθεριας της εκφρασης, της Τεχνης και του αντισκοταδισμου, θα γινονταν ενα κουβαρι ολοι μαζι. Ενω 80 χρονια πριν, που το "ιδιωνυμο" ηταν στις πρωτες του καυλες και η μεταφραση μιας μονο λεξης του Ευαγγελιου απο την καθαρευουσα στη Δημοτικη σηκωνε επανασταση, η τοτε ελληνικη κοινωνια ειχε δημιουργους που γνωριζαν πως είχαν να κανουν με ενα κοινο που οταν θα ακουσει πάνω στη σκηνη μια 18χρονη που επικαλειται τη δυναμη του Σατανα για να τη βοηθησει, ωστε να μην αναγκαστει π.χ. να πηδηχτει λόγω φτωχιας με εναν 60χρονο κοιλαρα ( οπως κανει ένα απο τα προσωπα του εργου), θα έχει το χιουμορ που χρειαζεται για να καταλαβει αμεσως πως προκειται για Σάτιρα, για κοινωνικο σχολιο και στην τελικη για Τεχνη και οχι για καποιο σκοτεινο σχεδιο εναντιον του Θεου και της ανθρωποτητας. Γι'αυτο και ανέβαζαν εργα οπως το " Σατανερι " χωρις προβλημα. Χωρις να το συζητανε καν. Το αντιθετο μαλιστα, ελληνικες οπερετες με δαιμονισμενες, διαβολικα πλασματα και αλλα γκοθικ στοιχεια γραφτηκαν παρα πολλες μεχρι τα τελη του Μεσοπολεμου. Ο Σατανας συνεχιζε να ειναι στη μοδα εκεινα τα χρονια στην Ευρωπη, ( Μια μοδα που ειχε αρχισει απο τη Βικτωριανη εποχη) οπως και η Μαυρη Μαγεια, οι πνευματιστες, οι αποκρυφιστηκες συγκεντρωσεις και κυριως ο σεξισμος που κρυβεται πισω απο λιθογραφιες με μισογυμνες παρθενες που κοιταζουν σαν υπνωτισμενες, ετοιμες να ζευγαρωσουν με τον Αρχοντα του Σκοτους.

Βέβαια η οπερετα οτι και να λεει, ( ακομα και αν η συγκεκριμενη, εχει κατι απο Σουινκ, ρυθμος δηλαδη εξωφρενικα μοντερνος για την τοτε Ελλαδα) παραμένει οπερετα, με στενους δεσμους με την κλασσικη μουσικη της κεντρικης Ευρωπης =Ανακτορα=Τρικουπης=Ανταντ=Μανταμ Σουσου και δυτικα αστικα προτυπα=δυτικη αστικη λογοτεχνια και ετσι στο τελος ο καημενος ο Σατανας βαφτιζεται "τεχνη" και "ολιγη απο Φάουστ" απο ενα ελληνικο κοινο που τοτε κοιταγε την Ευρωπη στα ματια, μηπως και γινει αποδεκτο.

4Ο περιπου χρονια μετά, οι Μπλακ Σαμπαθ θα ξαναχρησιμοποιησουν ( αρχικα, καθαρα απο εφηβικο χιουμορ κατα τη γνωμη μου) τετοιου ειδους μαυρες δυτικες, γκοθικ, μεσοπολεμικες δοξασιες περι Σατανα ( που στο μεταξυ ολα αυτα τα χρονια ειχαν διατηρηθει μεσα απο την παλπ λογοτεχνια και τον κινηματογραφο) στους στιχους των τραγουδιων τους, για να εκφρασουν με πλαγιο και ανατρεπτικο τροπο την αντιθεση τους σε οσα συνεβαιναν τριγυρω. Ετσι τουλαχιστον λεει ο Οζυ ( Ας μην το μπερδευουμε με το " Συμπαθι φορ δε Ντεβιλ των Στοουνς- εκει παμε σε βουντου καταστασεις και λακι τσαρμς της Αμερικανικης καντρι-μπλουζ παραδοσης ), και θα προσθεσουν ενα ακομα μονοπατι στο ροκ&ρολλ εκτος απο τη διαπιστωση οτι ο δυτικος κοσμος στα τελη του 60 γοητευεται ακομα απο τον Σατανα. Συγκροτηματα οπως οι Μπλακ Σαμπαθ ειναι παιδια αυτης της Δυσης που εχει αφησει πισω οχι μονο, τον μια φορα και ενα καιρο ακαδημα'ι'σμο της αλλα απ'οτι φαινεται και τον μοντερνισμο του Μεσοπολεμου. Το ροκ&ρολλ και η ποπαρτιστικη εκφραση του ειναι η τριαινα του Σατανα που με ενα και μονο χτυπημα εξαφανισε ξαφνικα τη διαφορα " εντεχνου" και "λα'ι'κου", οπως και καποια ουσιαστικα στανταρτς αντιληψεων περι Τεχνης μεταξυ απερ, μιντλ και γουορκιν κλας. Τωρα η μουσικη χωριζεται μονο σε "καλες και κακες παραγωγες", ανεξαρτητα απο τη μορφη, τη θεματολογια και το υφος .

Η ελληνικη μουσικη διανοηση ειχε επενδυσει παρα πολλα και για δεκαετιες ολοκληρες, στα υψηλα ιδεωδη του " ωραιου του μεγαλου και του αληθινου" στην προσπαθεια της να ολοκληρωθει, αλλα και να ενωθει με τον Δυτικο κοσμο και τα πρωτυπα του. Ενα τετοιο κατεστημενο ( δεκτο απο ολες τις πολιτικες παραταξεις τις εποχης ) που προθυμα περιθωριοποιησε απο πιο παλια το μεγαλητερο μερος της ελληνικης μουσικης παραδοσης, ως "ατεχνο" και " λουμπεν", σιγουρα ένιωσε προδομένο, απο αυτη τη μουσικη " πτωση ". Για την Ελλαδα το ροκ&ρολλ εμφανιστηκε σαν το Σατανα που κυριεψε το κορμι και το πνευμα της Δυσης που τοσο ευλαβικα θαυμαζε ( αλλωστε με κοπο της ειχε αναγνωρισει και την Τζαζ ). Αυτη η αποστροφη, κρατησε επισημα, οπως μπορει κανεις να διαπιστωσει αν μελετησει, προχειρα μαλιστα, μεχρι το τελος του 80.

Υπηρξαν βεβαια και οι αποψεις που προσπαθησαν να δικαιολογησουν τη γεννηση του ροκ&ρολλ, οπως η φημη που κυκλοφορουσε και που αναφερει ο Τσιφορος σε ενα αρθρο του στα μεσα του 60. Συμφωνα μ'αυτη το ροκ&ρολλ παρουσιαστηκε στη νεολαια, " τεχνηέντως επαναστατικο " για να την αποτρεψει απο την λελαπα του Κουμουνισμου. Τι γινοταν ομως την ιδια στιγμη στην αλλη πλευρα του κοσμου, οπου επικρατησε ο " λαος"? Ο Κουμουνισμος που φορεθηκε στη νεολαια της ανατολικης Ευρωπης, ηταν αραγε ακομα τοσο ισχυρός ή " επαναστατικος" σαν ιδεολογια και τροπος ζωης το 60, ωστε να αποτελει κινδυνο για τους έφηβους της Αγγλιας ή της Αμερικής?

Στα πλανα που ετεροχρονισμενα χρησιμοποιησα στο βιντεο με την " Ωδη στο Σατανα " , φαινονται καποιοι που χορευουν ροκ&ρολλ. Ειναι περιεργο αν σκεφτεις πως ειναι ΡΩΣΟΙ έφηβοι στη Μοσχα το 1962 που χορευουν σε εκδηλωση στο σχολειο τους. Ηταν η εποχη που η Σοβιετικη Ενωση προσπαθησε για λιγο να κανει ενα ανοιγμα στη Δυση μετα την εποχη του Σταλιν. Η νεολαια παραδόξως επεσε με τα μουτρα και ξεχασε τις παραδοσιακες αξιες του " Πατερουλη", τον Ψυχρο Πολεμο, τις φρικτες ιστοριες για διεφθαρμενους Καπιταλιστες και την κληρονομια των μεγαλων Ρωσων Μουσουργων με την οποια την ταιζαν υποχρεωτικα, πραγμα που δεν ειχε υπολογιστει απο το Κομμα. Ετσι μετα απο λιγο, απαγορευτηκε καθε σχεση με τη συγκεκριμενη κουλτουρα, που σημαινει δηλαδη πως οποιο απο τα ρωσακια του βιντεο συνεχισε να χορευει ετσι και μετα απο ενα χρονο ας πουμε κατεληξε μαλλον σε στρατοπεδο στη Σιβηρια ή σε κρατητηριο της ΚΑ.ΓΚΕ.ΜΠΕ. Για τη Σ. Ενωση λοιπον το ροκ&ρολλ υπηρξε επισης ο Σατανας που φροντισε να κραταει αφορισμενο με μεσαιωνικη ευλαβια. Ο Σατανας ομως δεν εφυγε. Οι ρωσοι λατρεις του βρηκαν μια φοβερη πατεντα για να τον κρατησουν στα πικ-απ τους. Xαραξαν 45 δισκακια πανω στις ακτινογραφιες τους, γιατι βολευε το υλικο που φτιαχνονταν οι πλακες:

Ενας τετοιος δισκος εκεινη την εποχη, ακομα και αν ο ηχος του ηταν φριχτος σε ποιοτητα, αρκουσε για να καταδικαστεις στην Κουμουνιστικη Ρωσια για προδοσια. Για λατρεια στο Σατανα. Και πως να ισχυριστεις το αντιθετο αφου η μουσικη του ηταν κυριολεκτικα χαραγμενη στα σπλαχνα σου? ...

Και αυτο που τελικα δεν καταλαβαν οι περισσοτεροι τοτε, ιδιαιτερα στην Ελλαδα, ειναι μαλλον πως το ροκ&ρολλ δεν υπηρξε ποτε ο ιδιος ο Σατανας, αλλά μια επικληση και προς αυτον, μεταξυ των αλλων. Επικληση που εγινε απο εφηβους και εφηβες σε Δυση και Ανατολη. Μια προσευχη απογνωσης σε καποιον που θα αναγνωριζε το δικαιωμα τους να ζησουν την εφηβεια τους σωστα και με τους δικους της κανονες. Γιατι ο Θεος της κοινωνιας που τους γεννουσε μεχρι τοτε, Καπιταλιστικη ή Κουμουνιστικη, τους ηθελε να μεγαλωνουν προωρα και απο παιδια ξαφνικα να μπαινουν στον κοσμο και τα βασανα των "μεγαλων". Η αναγκη δηλαδη ενος 16χρονου Βρετανου ή Ρωσου να μη πεθανει σε καποιο ανθρακωρυχειο ή εργοστασιο παραγωγης τρακτερ πριν χαρει τα 16 του χρονια, οπως η ελπιδα μιας 16χρονης Αμερικανας ή Ρωσιδας πως θα προλαβει να ζησει σαν παιδι πριν κανει παιδια και θα επιλεξει εκεινη ποτε, που και με ποιον θα γαμηθει, οπως η 18χρονη πιτσιρικα της οπερετας " Σατανερι" , που ζητουσε απο το Σατανα, να μη την πηδηξει ενας 60χρονος κοιλαρας με λεφτα, αφου ο Θεος εκανε τα στραβα ματια.

Μια 18χρονη πιτσιρικα απο την Ελλάδα. 80 χρονια πριν απο σημερα και 20 χρονια τουλαχιστον πριν ανακαλυφθει ο ορος " Teenager".

Τελικα το ειχαμε και εμεις το θέμα απο την αρχη ... ή τουλαχιστον ειχε αρχισει να χαραζεται στα σπλαχνα μας κυκλικα, εστω με ρυχες αυλακές. Ειχαμε το "Σατανα" μεσα μας.

Μονο που οταν ηρθε ο καιρος στην Ελλαδα δεν βγαλαμε μια ακτινογραφια για να το διαπιστωσουμε.

Ουτε καν απο περιεργεια ρε φιλε ...

Και ετσι, χωρις διαγνωση συνεχιζουμε να πασχουμε και να πασχιζουμε, παπαδες, τραγουδιαρες , ρεπορτερ, κωλοι, βυζια, χτενισματα, οπαδοι της ελευθεριας της εκφρασης, της Τεχνης και του Αντισκοταδισμου, ενα κουβαρι ολοι μαζι, να βρουμε την ακρη.


2 σχόλια:

  1. Υπάρχει (κι ας μην το ξεχνάμε) ένα ακόμα πράγμα -η χρησιμοποίηση της πρόκλησης προκειμένου να περάσει το μήνυμα. Όταν ο Όζι τραγούδαγε για τον Διάβολο έδειχνε κατάφατσα προς το Κακό των πολεμοχαρών στρατηγών και των υποκριτών πολιτικών, βλέπε και War pigs. Όταν ο Τζάγκερ ειρωνευόταν περί Συμπάθειας στον Διάβολο, καυτηρίαζε την απάθεια των πολιτών μπροστά στα γεγονότα "φώναξα: ποιος σκότωσε τους Κένεντι; Λοιπόν εγώ κι εσύ το κάναμε".

    Στο ίδιο ακριβώς αποσκοπούσαν και οι σβάστικες των πάνκηδων.

    Βέβαια, επειδή κάθε φορά η μουσική βιομηχανία έχει την τάση να εξουδετερώνει τα μηνύματα -πήραν το υπονοούμενο κατά γράμμα, βρήκαν και 10 βλάκες που πήραν τη λατρεία στο Σατανά ή τις σβάστικες στα σοβαρά και τελείωσε η σεμνή τελετή.

    Στη Σοβιετική Ένωση, έφαγε μεγάλο κυνήγι και η τζαζ, αυτή ήταν η πρώτη "αντιδραστική" μουσική που γνώρισαν τα Ρωσσάκια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή