Δευτέρα, 2 Απριλίου 2012

Tην Ανοιξη οι Ρωμαιοι γινονται Τουρκοι



Απο εξι-εφτα χρονων, βλεπω καθε Ανοιξη στην τηλεοραση να δειχνει τον Ιησου τον Ναζωραίο του Τζεφιρελι. Ειναι μια τηλεοπτικη παραδοση που καρφωθηκε αρχες 80 και απο τοτε κραταει ολη μου τη ζωη.
Πανω απο τον πινακα της ταξης μου στο Δημοτικο κρεμοταν η κλασσικη παραβολικη εικονα του Χριστου , μαλι , μουσι Κεννι Ροτζερς και παράστημα καουμπου να χτυπαει την ξυλινη πορτα ενος σπιτιου, ιδιο με αυτα που εδειχνε η Τηλεοραση καθε Σαββατο 12 με 1 το μεσημερι στα Μερι-Μελοντις ( Μικρες ταινιες κινουμενων σχεδιων του 30 - 60 ) .
Αυτη η εικονα που την εβλεπα καθημερινα στο σχολειο σε συνδυασμό με τις παλιες ταινιες του Χολιγουντ που επαιζε κατα κανονα το προγραμμα της ΕΡΤ ολοκληρη την εβδομαδα ειχαν προλαβει να μου δημιουργησουν μεχρι την ηλικια της Δευτερας Δημοτικου την βεβαιοτητα πως οι Ρωμαιοι γυαλιζαν οπως τα καινουργια πλειμομπιλ στην κλασσικη μπλε συσκευασια τους ( Για πολλα χρονια, μετα που μεγαλωσα, θεωρουσα ακομα οτι ο ιδανικος ουρανος ειναι αυτος που πλησιαζει σε χρωμα το ντεγκρανταρισμα του μπλε που εκανε η συσκευασια του Πλειμομπιλ) , η Παναγια εμοιαζε της Τζιν Τιρνευ, ο Ηρωδης και ο Ποντιος Πιλατος ηταν το ιδιο προσωπο, καποιος παχουλος τυπος με οξφορδιανη προφορά, με υψος γα'ι'δουρινο κοντα στο 1,90 - ( ο θρυλικος τριτορολας Φρανκ Θρινγκ με το διαβολικο λεπτο φρυδι μονιμα σηκωμενο) και γενικα αν δεν πηγαινες γυρευοντας η Ιουδαια ηταν ενα ωραιο μερος με ειδηλιακο ηλιοβασιλεμα, γραφικα δρομακια, εξωτικη αγορα, καμηλες, φοινικες, τεραστια παλατια , ολα τοσο καθαρα μεσα στο φιφτις επιχρωματισμενο σινεμασκοπ που με δυσκολια φανταζοσουν πως μπορει ανθρωποι και ζωα να εχεζαν, εκεινη την εποχη.
Ολα αυτα μεχρι το Πασχα του 83 ομως , που ανοιξα την Ραδιοτηλεοραση της γιαγιας μου καταλάθος και ειδα μια ασπρομαυρη φωτογραφια με μια λεζαντα απο κατω που εγραφε
" Ο Ιησους οδηγειται μπροστα στον Ποντιο Πιλατο απο εναν Ρωμαιο στρατιωτη. Σκηνη απο την τηλεταινια του Τζεφιρελι"
Παραξενευτηκα.
Oχι με τον Ιησους τοσο που ηταν μελαχροινος και ασθενικος . Τετοιους Χριστους ειχα παρατηρησει προσεκτικα τουλαχιστον, για πρωτη φορα στον Ιβαν τον Τρομερο που ετυχε να παιζεται μια Παρασκευη βραδυ στην "Κινηματογραφικη Λεσχη" της ΕΡΤ. Το εντονο ασπρομαυρο και η εμονη του Αινζενσταιν στα ρεαλιστικα κοντινα πλανα ηταν σκληρα για την πενταχρονη ιδιοσυγκρασια μου, το στομαχι μου δεθηκε κομπος ( Νομιζω μεχρι σημερα δεν εχει λυθει).
Η πραγματικη εκπληξη που ενιωσα βλεποντας τη φωτογραφια απο την τηλεταινια του Τζεφιρελι ηταν ο κομπαρσος διπλα στον ηθοποιο που εκανε τον Ιησου, που δεν εμοιαζε καθολου με τους Ρωμαιους του Χολιγουντ. Μου φανηκε πιο πολυ για Τουρκος.
Αχτενιστος, αξυριστος, μαυριδερος, με εντονη μυτη. (Την εικονα που ειχα μεχρι τοτε για τους Τουρκους μου την ειχε διαμορφωσει κυριως το Θεατρο Σκιων του Σπαθαρη που εδειχνε καθε Παρασκευη απογευμα η ΕΡΤ1. Ηταν κατι ασχημες φιγουρες που στο εργο κραταγαν την ηρωικη φιγουρα του Αθανασιου Διακου με το σπασμενο σπαθι, μετα τη μαχη της Αλαμανας και πηγαιναν να τον σουβλισουν).
Απο εκεινη τη στιγμη διαχωρισα τον Χριστο του Χειμωνα, απο τον Χριστο της Ανοιξης. Ο χειμωνιατικος ηταν αυτος του "Χιονια στο καμπαναριο", του Μινιον και του Λαμπροπουλου που καθε χρονο με πηγαινε η μανα μου, του Ντιν Μαρτιν που εβαζε ο πατερας μου στο ρεβεγιον και μιλαγε με μια ηρεμη φιφτις ορθοφωνια σε διαλογους που εκανε αποδοση στα ελληνικα η Χαρα Τσακιρη. Δεν σταυρωθηκε ποτε. Τριγυρνουσε, σχεδον ασκοπα, σε ενα βορειοευρωπαικο-βορειοαμερικανικο τοπιο με χαμηλα δεντρα και λευκες, οπως τα Γουεστερν που εδειχνε η ΕΡΤ1 καθε Σαββατο στις 2 μετα το μεσημερι και βρισκοταν πανταχου παρον σε εκκλησιες και σπιτια αποικων της Αμερικης του 1600 οπως στις παλιες ασπρομαυρες ταινιες εποχης της Λαντον Φιλμς που εδειχνε καθε Σαββατο απογευμα γυρω στις 5 η ΕΡΤ2.
Με το που εμπαινε ο Απριλιος, ο Χριστος του Χειμωνα έπεφτε για υπνο σε μια χαρτονενια κουτα, τυλιγμενος σε εφημεριδα μαζι με τις Χριστουγεννιατικες μπαλες και το αστερι της Βηθλεεμ που βαζαμε στο Δεντρο και επιανε ποστο ο αλλος . Ο ανοιξιατικος Χριστος ηταν τοσο θυμωμενος και αχτενιστος σε σημειο που μπερδευοταν στο μυαλο μου με τον Ιωαννη τον Βαπτιστη και γινοταν ενα προσωπο. Ειχε τη φωνη του Βασταρδή που διαβαζε στιχους απο την "Απελευθερωμενη Ιερουσαλημ" του Τουρκουατο Τασσο γιατι ταιριαζε με το κλιμα, σε κατι παραξενες εκπομπες που επαιζαν συνηθως τη Μεγαλη Εβδομαδα, απογευματα απο την ΕΡΤ2. Δεν περπαταγε στα επιχρωματισμενα δρομακια της χολιγουντιανης Ιουδαιας, αλλα σε βουβες επαρχιακες κωμοπόλεις και αναμεσα σε σκονισμενες ελιες με δεμενες πλαστικες σακουλες ξεχασμενες στα κλαδια τους που προβαλε επισης η ΕΡΤ2, σχεδον καθε απογευμα , ολες τις εποχες του χρονου, στα καταθλιπτικα πλην τιμια ντοκυμαντερ του Νεστορα Ματσα, με τα υπερφωτισμενα πλανα των 16mm, με βασανισμενο εταλοναζ , τους τιτλους γραμμενους βυζαντινοτροπα στο χερι, την μονοφωνικη μουσικη επενδυση με σαντουρι και τα μυγακια "χρουτς-χρουστς " που εκανε η ηχητικη μπαντα της εκφωνησης.
Ενιωθα πως ο Ανοιξιατικος Χριστος ειχε γεννηθει σε μια εποχη που οι Εβραιοι ειχαν Τουρκοκρατια αλλα με Ρωμαιους. Και οι Ρωμαιοι γινονταν Τουρκοι που εσφαζαν. Το εβλεπα στη σειρα του Τζεφιρελι και δεν εφταιγε μονο η ρεαλιστικη απεικονιση της τοτε εποχης και οι σκληρες σκηνες βιας, τα αιματα , τα αναρχα μουσια και οι αχτενιστοι πρωταγωνιστες. Ο Ανοιξιατικος Χριστος ηταν μια τραγικη μορφη που πηγαινε γυρευοντας για να τον σταυρωσουν οι Ρωμαιοτουρκοι . Φωναζε πολυ σε καθε επεισοδιο και αυτο μου προκαλουσε αγχος γιατι ηξερα απο πριν ποιο θα ναι το φιναλε. Καθε φορα ευχομουν να μην φωναξει σε αυτο ή σε εκεινο το σημειο για να μη τραβηξει την προσοσχη. Κανε ρε Αρχηγε πως δεν καταλαβαινεις, δεν βλεπεις τι γινεται γυρω σου? Τουρκους τους εχεις κανει. Πρεπει να ζησεις. Τελικα την τραβαγε την προσοχη οποτε μετα ευχομουν να μην τον προδωσει ο Ιουδας, κυριως γιατι η γιαγια μου περιμενε πως και πως να τον συλλαβουν για να μπορει να πιασει τα κλαματα και να κανει τον σταυρο της και αυτο με εκανε να νιωθω αβολα, γιατι φανταζομουν την Γεωργια, ενα κοριτσακι που μου αρεσε στο σχολειο να μας βλεπει απο μια γωνια και τι θα φανταζοταν ... Μετα ερχοταν το επεισοδιο με τον Ποντιο Πιλατο και εκει δεν ειχα πια ελπιδες για την τυχη του Ανοιξιατικου Ιησου, οποτε εκανα οτι κοιμομουν για να αποφυγω διαφορα με τη γιαγια μου παλι ή με τον παππου μου, γιατι αυτο το επεισοδιο αρεσε και σε εκεινον και παντα στο σημειο που ο οχλος διαλεγε τον Βαραβα ο παππους μου ελεγε δυνατα το Πιστευω. Ευτυχως που η Γεωργια ελειπε διακοπες και ηταν σιγουρο οτι δεν θα μπορουσε να μας βλεπει απο μια γωνια.
Μετα ερχοταν η Κυριακη του Πασχα. Για αλλη μια φορα οι Ρωμαιοι γινονταν Τουρκοι γιατι το σουβλισμενο αρνι μου θυμιζε τον Αθανασιο Διακο.
οι μερες της Ρωμαικης Τουρκοκρατιας και του Ανοιξιατικου Χριστου θα κραταγαν μια εβδομαδα ακομα μεσα μου και θα ησυχαζα, γιατι θα ξανανοιγαν τα σχολεια και μαζι θα τελειωνε ενα αναγκαστικο τηλεοπτικου δεκαπενθημερο, θανατου, βιας, αιματος και θρηνου, πραγματα που ενα παιδι δεν μπορει, ουτε πρεπει να μπορει να κατανοει σ'αυτη την ηλικια.
Τα δυσκολα και βαρια προγραμματα ειχαν περασει πάντως. Εμενε βεβαια η Αποκαλυψη του Ιωαννη, που την εδειχνε συνηθως σε δυο δοσεις Τριτη και Τεταρτη στην ΕΡΤ1 και που την ειχε σκηνοθετησει τη δεκαετια του 80 ο Τορνες για την τηλεοραση ( και χεζοσουν απανω σου αμα ησουν 6-7 χρονων και σε ειχαν αφησει μονο στο σπιτι την ωρα που την εβλεπες ). Αμα εφευγε και αυτο μετα θα εδειχναν ισως τα παλια του Χολιγουντ απο την Παλαια Διαθηκη, που δεν ειχε ακομα Ρωμαιους να κανουν Τουρκοκρατια και να σφαζουν. Ειχε βεβαια Αιγυπτιους και Φιλισταιους που εμοιαζαν πιο πολυ με τους Τουρκους απ'οτι οι Ρωμαιοι, αλλα απο την αλλη εκει ειχε Τσαρτον Ιστον για Μωυσή και Βιχτωρ Ματσουρ και Σουζαν Χειγουορντ για Σαμψων και Δαλιδα και τελος παντων οτι και να γινοτανε το εργο κραταγε δυο ωρες, οχι μια εβδομαδα.
Στην Τριτη -Τεταρτη Δημοτικου την εικονα του σταυρωμενου "Ανοιξιατικου" Ιησου, με εναν "Ρωμαιοτουρκο" μαλιστα να τον τρυπαει στα πλευρα με μια λόγχη, την εβλεπα σε πιο μονιμη βαση, οχι μονο στην εκκλησια, αφου την ειχε πλεον απ'εξω το βιβλιο θρησκευτικων του σχολειου. Η βυζαντινη τεχνοτροπια της εξακολουθουσε να μου δημιουργει κομπο στο στομαχι γιατι εκτος απο τον Ιβαν τον Τρομερο μου θυμιζε πως σε λιγους μηνες θα ερχοταν παλι ο Ανοιξιατικος Ιησους του Τζεφιρελι. Και οπως ακομα λογω παιδικης ανωριμότητας δεν μπορουσα να αντιληφθω κανενος ειδους συμβολισμο προχριστιανικο ή μη στη σταυρικη θυσια ενος ανθρωπινου σωματος καρφωμενου στα ακρα εψαχνα να βρω τουλαχιστον κατι διασκεδαστικο στην εικονα, ( και παλι λογω παιδικης ανωριμοτητας προφανως) , οπως στις αντιστοιχες του "Χειμωνιατικου" Χριστου. Τη λυση μου την εδωσε για μια φορα ακομα η Κρατικη Τηλεοραση της εποχης. Η ΕΡΤ2 εδειχνε καθε Τεταρτη βραδυ μια ελληνικη αστυνομικη σειρα που λεγοταν : "Οι Ιεροσυλοι", με τον Θανο Λειβαδιτη στο ρολο του δημοσιογραφου Μαρτελη να κυνηγαει μια σπειρα αρχαιοκαπηλων με αρχηγο των Δημητρη Μυρατ που πασαριζε στο εξωτερικο κλεμμενες βυζαντινες εικονες. Σε ενα επεισοδιο ειδα τη σπειρα μαζεμενη να κλεβει μια παλια μεγαλη βυζαντινη εικονα και αφου ο αρχηγος τη χωρισε με κιμωλια σε εξι αριθμημενα ισα κομματια, αρχιζε να την κοβει με πριονι. Υστερα το καθε μελος τραβαγε εναν κληρο και αναλογα με τον αριθμο που τυχαινε επαιρνε και το αντιστοιχο κομματι. Το βρηκα ενδιαφερον. Και για πρωτη φορα ο Ανοιξιατικος Χριστος ειχε πλακα.
Την αλλη μερα ολες οι εικονες που ειχε μεσα το σχολικο μου βιβλιο των Θρησκευτικων μαζι με το εξωφυλλο ηταν χωρισμενες με μπλε στυλο σε εξι ισα αριθμημενα τετραγωνα.
Την ωρα που το εδειχνα στον διπλανο μου βλεπω ενα μεγαλο χερι απο το πουθενα να αρπαζει το βιβλιο να το σηκωνει στον αερα και μετα να το ξεφυλιζει.
Η δασκαλα μου φωναζε για πολυ ωρα, η ετσι μου φανηκε.
Δεν καταφερα ή δεν σκεφτηκα πανω στη ταραχη μου να πω οτι το "κομματιασμα" το ειδα στην ΕΡΤ, μου τραβηξε το αυτι πανω κατω και με επιασε απο το μπρατσο με υφος Ρωμαιοτουρκου για να με βγαλει εξω. Κοιταξα κλεφτα τον Χειμωνιατικο Χριστο στην εικονα πανω απο τον πινακα με την ελπιδα να μου πει τιποτα και να με παρηγορησει με την φωνη του Ιησου που ακουγοταν να μιλαει στον Φωτοπουλο στο θεατρικο : Δον Καμιλο του Τζ. Γκουαρεσι που ειχα δει στο "Θεατρο της Δευτερας" στην ΕΡΤ1.
Δεν ειπε τιποτα και συνεχισε να χτυπαει την πορτα χαμογελαστος σαν να μη τρεχει τιποτα. Ο Χειμωνιατικος Χριστος δε θα ειχε ποτε τετοια προβληματα, γιατι σιγουρα θα ηταν παντα ο καλυτερος μαθητης ...
Το κακο ηταν πως και η Γεωργια ηταν καλη μαθητρια και δεν απουσιαζε ποτε απο την ταξη.


2 σχόλια:

  1. Τί κοτσάνα ρε φίλε το κόψιμο της εικόνας με το πριόνι! Πρέπει να ήμουν μαθητής του γυμνασίου και η πρώτη μου αντίδραση ήταν το "πως θα την ξανακολλήσετε ρε!!"
    Αθάνατη ελληνική τηλεόραση, με το μικρόφωνο να μπαίνει στο πλάνο και με ηθοποιούς να παραφυλάνε πίσω από τα δέντρα, ντυμένοι αρκούδες ("Οδύσσεια ενός ξεριζωμένου")

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Το ειχα σκεφτει και εγω αυτο με τις εικονες και το κομματιασμα και ας ημουν στο δημοτικο χαχαχχαχα. Φωσκολος ρουλζζζ

    ΑπάντησηΔιαγραφή